مرتضى راوندى
252
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
خورشيد و فلك » در كار بودهاند تا اين كتاب فراهم شده است . جمعى از فضلا و محققين و مترجمين به تهيهء مقالات كتاب همت گماشتند ، چند تن از مردان فاضل و محقق ، كه هيئت تحريريهء دايرة المعارف را تشكيل مىدهند ، مدت چند سال ، تمام اوقات روزانهء خود يا لااقل نيمى از آن را صرف بررسى و تنظيم مقالات و اجراى ساير مراحل كار كردهاند و بهعلاوه خود ، مؤلف يا مترجم بيش از نصف مقالات كتاب نيز بودهاند . . . . كار فراهم ساختن اين دايرة المعارف چندى پس از آغاز آن از صورت ترجمه خارج و جنبهء تأليف و در بسيارى از موضوعها ، جنبهء تحقيق يافت . شرح مشكلات متعددى كه در اين راه با آنها مواجه بودهايم ( از قبيل انتخاب عناوين ضبط تلفظها ، چگونگى ضبط فارسى اعلام خارجى ، فراهم كردن اصطلاحات علمى ، تأليف مقالات و غيره ) از حوصله اين ديباچه خارج است ولى با كمال خوشوقتى مىتوانيم بگوئيم كه گرهء همهء اين مشكلات با مساعى جميلهء جمعى از همكاران فاضل و محقق ما ، گشوده شده است . . . چون دايرة المعارفنويسى به سبك جديد در زبان فارسى امرى بىسابقه بوده است ما ناچار بودهايم كه نظام و روشى براى مراحل و مسائل مختلف مربوط به آن از قبيل ضبط عناوين ، تنظيم مقالات ، ضبط تلفظها ، نقطهگذارى و جز اينها وضع كنيم و در سراسر كتاب از آن پيروى نمائيم . لزوم پيروى كردن از يك نظام منطقى در هر كتاب جدى ، خاصه در كتابهاى مرجع ، از ضروريات است . بطوريكه از ديباچه جلد دوم اين دايرة المعارف برمىآيد ، مؤسسهء انتشارات فرانكلين در دىماه 1350 از آقاى رضا اقصى دعوت مىكند كه سرپرستى تهيه مقالات بازمانده ، و همهء امور مربوط به چاپ جلد دوم اين كتاب را عهدهدار شوند و ايشان با قبول اين مسئووليت به انجام اين كار خطير فرهنگى مشغول مىشوند . متأسفانه با آنكه تمام مقالات تا آخر حرف « ى » آماده چاپ است ، چاپ و انتشار بقيه اين كتاب مرجع كه به شدت مورد نياز دانشپژوهان ايران است ، هنوز انجام نيافته است . اكنون كه خوشبختانه سازمان آموزش انقلاب اسلامى جانشين مؤسسه فرانكلين شده است ، علاقمندان پيشرفت و ترقى فرهنگ ايران ، منتظرند كه هرچه زودتر با علاقه و دلسوزى مسئوولين امر ، اين دايرة المعارف يا گنجينه فرهنگى در اختيار پژوهندگان و اهل علم قرار گيرد . حال كه تا حدى از سير تكاملى دايرة المعارف در ايران و جهان غرب آگاهى يافتيم ، بار ديگر به معرفى فلاسفه و متفكرين ايرانى و آثار و افكار آنها مىپردازيم :